11 lutego 2026 r. Sąd UE („SUE”) wydał wyrok, w którym wskazał, że polskie przepisy ustawy o VAT uzależniające możliwość odliczenia VAT za dany okres od otrzymania przez podatnika faktury w tym okresie, są niezgodne z prawem unijnym.
W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy polska spółka (podatnik VAT) nabywała i odsprzedawała gaz oraz energię elektryczną. Spółka ta wystąpiła z wnioskiem do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) o wydanie interpretacji indywidualnej w celu potwierdzenia stanowiska, że jest uprawniona do odliczenia podatku naliczonego za dany miesiąc, wynikającego z prawidłowo wystawionych faktur zakupowych, jeżeli otrzymała je w kolejnym miesiącu, jednak nie później niż w terminie, w którym złożyła deklarację podatkową.
Dyrektor KIS, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zgodziły się z ww. stanowiskiem. Po wniesieniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny skierował do Sądu UE pytanie prejudycjalne, w którym zapytał, czy art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT, z którego wynika, że podatnik nie może zrealizować prawa do odliczenia podatku naliczonego w deklaracji składanej za okres, w którym spełnił warunki materialne skorzystania z tego prawa, jeżeli w okresie tym nie otrzymał jeszcze faktury, pomimo że fakturę tę otrzymał jeszcze przed złożeniem tej deklaracji, jest zgodny z art. 167, art. 168 lit. a) i art. 178 lit. a) dyrektywy VAT oraz zasadą neutralności podatkowej, skuteczności i proporcjonalności.
W wydanym wyroku Sąd UE najpierw przypomniał, że prawo do odliczenia jest uzależnione od spełnienia zarówno przesłanek materialnych, jak i formalnych, jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem podstawowe zasady neutralności VAT i proporcjonalności wymagają, aby odliczenie naliczonego VAT zostało przyznane, jeżeli spełniono wymogi materialne, nawet wówczas, gdy podatnicy pominęli niektóre wymogi formalne. Prawo do odliczenia powstaje niezależnie od posiadania faktury, która stanowi jedynie formalny wymóg jego wykonania.
SUE dodał, że jeśli podatnik nie może odliczyć naliczonego VAT związanego z transakcjami dokonanymi w okresie, w którym powstało prawo do odliczenia, mimo że odpowiednie faktury były dostępne w chwili złożenia deklaracji VAT za ten okres, to ponosi on tymczasowo ciężar VAT z naruszeniem zasad neutralności VAT i proporcjonalności, a także bezpośredniego charakteru odliczenia naliczonego VAT. Ponadto, zdaniem SUE podnoszone przez organ podatkowy ryzyko problemów z weryfikacją faktur nie występuje w rozpatrywanej sytuacji, w której podatnik dysponował prawidłową fakturą w momencie składania deklaracji, co umożliwiało organowi podatkowemu przeprowadzenie niezbędnych kontroli.
Podsumowując, SUE uznał, że na pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć, że art. 167, art. 168 lit. a) i art. 178 lit. a) dyrektywy VAT, a także zasady neutralności VAT i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, z których wynika, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego w deklaracji składanej za okres, w którym spełnił warunki materialne skorzystania z tego prawa, jeżeli w okresie tym nie otrzymał odpowiedniej faktury, pomimo że fakturę tę otrzymał jeszcze przed złożeniem tej deklaracji.
Skutkiem powyższego wyroku może być przede wszystkim poprawa płynności finansowej podatników, bowiem oznacza on, że podatnicy mogą wykazywać VAT naliczony w rozliczeniu za miesiąc powstania obowiązku podatkowego, nawet w przypadku, gdy fakturę otrzymają w miesiącu kolejnym (do 25. dnia kolejnego miesiąca). Mimo iż wyrok SUE nie zmienia automatycznie przepisów krajowych (takie dostosowanie powinno być dokonane przez polskiego ustawodawcę), podatnicy mogą już obecnie rozważyć stosowanie wyżej opisanego „wcześniejszego” odliczenia VAT, powołując się na zastosowanie wykładni pro-unijnej.
kontakt: Magdalena Chmielewska-Cholewa, doradczyni podatkowa
email: magdalena.chmielewska@kdcp.pl